ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ

Αγαπητέ αναγνώστη,

Η παρούσα ανθολογία είναι ένα έργο σύμπλευσης πενήντα και άνω ποιητών, οι οποίοι ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση του περιοδικού ΣημειΩματάριο ενισχύοντας την προσπάθειά του για σύμπραξη «Ζωής και Τέχνης», καθώς πεποίθησή μας είναι ότι η άσκηση της συγγραφής δεν αποτελεί μέσο ατομικής ολοκλήρωσης και προβολής των δημιουργών της, αντιθέτως, είναι: ο φανοστάτης που φωτίζει το κοινωνικό γίγνεσθαι στο μέλλον. Επιπλέον, θεωρούμε ότι η λογοτεχνία δεν μπορεί να λειτουργεί καθησυχαστικά, οφείλει να διυλίζει τα καίρια ζητήματα που απειλούν την ανθρωπότητα, να τα αναδεικνύει αφυπνίζοντας συνειδήσεις, έτσι ώστε το λογοτεχνικό έργο να καθίσταται θεμέλιο για την οικοδόμηση του μέλλοντος.

Με αυτόν τον γνώμονα, απευθύναμε ανοικτή πρόσκληση προς τους ποιητές, να καταθέσουν στο ΣημειΩματάριο της Γης τον λόγο της ψυχής τους για ό,τι τείνει πια να χαθεί:

Μια γεύση χαμόγελου, ένα σημάδι αγάπης, ένα ειλικρινές βλέμμα γραμμένο με λόγια ψυχής. Ως ελάχιστο φόρο τιμής, στη γη που δέχτηκε τα βήματά μας στη γη που τόσο εκμεταλλευτήκαμε εμείς οι ανάξιοι κάτοικοί της ας επιστρέψουμε το ελάχιστο: Μια σταγόνα αξιοπρέπειας.

Ας υψώσουμε προς τον ουρανό μία μόνο λέξη συγχώρεσης, μια επίκληση για ειρήνη και φως. Ας μιλήσουν τα κείμενά μας, ας σβήσει η φωνή μας των πολύβουων εργοστασίων την εκκωφαντική σιωπή.

Ας σύρει το μολύβι μας μια γραμμή τέλους στη φρίκη, ας ποτίσει με ζωή το άνυδρο χώμα, ας εξευμενίσει της φύσης την οργή και τον θάνατο· κι ας κόψουν τα λόγια μας σαν ατσάλινες τανάλιες κάθε σύνορο.

Άννα Ρω

ΚΑΤΙ ΑΚΟΜΑ...

Από την ομάδα του ΣημειΩματάριου

Η ιδέα της δράσης, η πρόσκληση στους ποιητές, η άμεση ανταπόκρισή τους, ζεστό μοίρασμα μιας μεγάλης αγωνίας. Η ομορφιά του κόσμου λεηλατείται. Πόσο θα αντέξουν τα δάση, οι ωκεανοί, το χρώμα τ' ουρανού, το χώμα που μας θρέφει. Ένα ένα τα ποιήματά τους φώναζαν, παρακαλούσαν, κατήγγειλαν, ψιθύριζαν, αναπολούσαν. Κι εμείς τα διαβάζαμε ξανά και ξανά, ψάχνοντας τα κοινά, τα ετερόκλητα, τον δρόμο τον σωστό για να τα ενώσουμε.

Μα...

... Τα ποιήματα είναι τόσο δύσκολα, το ξέρετε. Και αν σηκώσεις τις λέξεις, είναι τόσο θλιμμένα σαν δάχτυλα που πόνεσες μια νύχτα με αγωνίες. (1)

Η βάσανος της προσπάθειας μεγάλη... Ποια είναι η σωστή θέση, ποια σειρά να δοθεί για να μεγαλώσει το νόημα, πώς να τοποθετηθούν κατάλληλα, ώστε να γιγαντωθεί η φωνή τους; Αδιέξοδο... Η απογοήτευση διάχυτη ξεθώριαζε το όραμα. Τα ήσυχα ποιήματα ξεσηκώθηκαν και τα άλλα τα πιο αγωνιστικά σαν να γίνανε πιο συγκαταβατικά. Μια αναστάτωση, μια ταραχή, προέκυψε από το πουθενά και όλα συνηγορούσαν ότι αυτό που επιδιώκαμε να συμβεί, ήταν πια αδύνατον να πραγματοποιηθεί.

Βέβαια... χρειάζεται κάτι παραπάνω από μια πρωτοβουλία, κάτι παραπάνω από μια αόριστη ιδέα για να συνομιλήσεις με ένα έργο τέχνης και δη, ένα ποίημα, σκεφτήκαμε. Ώσπου... Ένα απαλό φύσημα, μια ανάσα που δεν τολμάει να σβήσει ούτε τη φλόγα ενός κεριού – τα ίδια τα ποιήματα, ψιθύρισαν: «Δεν είμαστε πολλά, είμαστε ένα σαν το νερό που κυλάει στο ποτάμι».

Κι έτσι, τόσο απλά, η βάσανος μετουσιώθηκε σε δημιουργία, για να γεννηθεί η ποιητική σύνθεση που ακολουθεί, αφήνοντας τους τίτλους των ποιημάτων να μας οδηγήσουν στην κοίτη του ποταμού.

Τιτλόγραμμα

(Συνθετικός ποιητικός άξονας για την Ομορφιά του κόσμου)

Η ρίζα του μύθου Ανδρομέδα,/ το ατελείωτο ταξίδι των καιρών/ οι μέρες του Νώε/ μια πέμπτη εποχή– κρανίου τόπος.

Αν, εν, ον, ην ή από «Θ»/ εγώ, η ανθρωπόκαινος/ συνήθιζα να κοιμάμαι κάτω από τα δέντρα.

Μια μέρα ακόμα.../ Ας μείνουν τα πράγματα όπως είναι,/ το θαύμα ας γίνει κι ας μείνει.

Αδελφέ μου Ιησού/ natura pauperum (η φύση των φτωχών)/ συνείδηση της σκόνης/ συγχώρεση/ ματωμένο μαύρο σύννεφο.

Ό,τι δεν έζησα/ – τον κόσμο αλλιώς/ το φως της απουσίας/ τη μοναξιά του μανιταριού/ τα ομοιώματα του κόσμου/ της Αμάλθειας το κέρας/ – μαύρη βάρκα.

Το δάσος της μνήμης/ φωτιά,/εμπόλεμη ζώνη/ κύματα/ ο κόσμος ανάποδα/ – Λιβυκό·/ γεννήτριες,/ ξημέρωμα ψηφιακής εποχής,/ αλλόκοτες ιστορίες πιράνχας.

Της νύχτας ο κυνηγός,/ το αλύχτισμα του λύκου δίψα,/ προσευχή/ μνήμη.../ κραυγή προς οποιονδήποτε, οπουδήποτε/ σιωπηλό άσμα της φθοράς.

Η παλέτα του χρόνου/ ωδή στους κόσμους των ιβίσκων·/ μυροφόρος άνοιξη,/ μπαλάντα ηλιοφώτιστης γης.

Προτιμώ.../ Η γη να είναι όμορφη/ γλαστράκι για τον ουρανό/ ταχυδρόμος ζωής/ – τέλος κι αρχή.

1. Γιώργος Μαρκόπουλος, «Τα ποιήματα ένα ποτάμι, ο ποιητής», Οι πυροτεχνουργοί, 1979. 

Οπισθόφυλλο

Η αντίστροφη μέτρηση για τη βιωσιμότητα της Γης έχει ξεκινήσει. Η φύση καταγράφει καθημερινά στον γεωγραφικό της ιστό τη φθορά, τη στέρευση των αγαθών, το απροσμέτρητο άχθος των πληγών της.

Ο άνθρωπος, αέναα ανταγωνιστικός στη δύναμή της, πολεμά για την επιβολή του στο «άπαν» του απείρου.

Μια φωνή οικουμενική διοχετεύεται στον χωροχρόνο και προτάσσει: «Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο».

Περισσότεροι από πενήντα ποιητές ενώνουν τη φωνή τους για να αντηχήσουν στο σύμπαν καταγγελίες και εκκλήσεις, ψαλμοί και κλαυθμοί, απειλές και ελπίδες, θραύσματα και οράματα, κλαγγές και ιαχές, σχηματίζοντας ένα αρχέγονο μάγμα μνήμης που εκρήγνυται ενάντια στην επερχόμενη λήθη.

Μοναδικό μήνυμα πέραν κάθε δυστοπίας: Οι αλγόριθμοι του μέλλοντος οφείλουν να φέρουν εντός τους, ως απαράβατο όρο της ύπαρξής τους, Φως και Ποίηση.

Συμμετέχουν οι ποιητές:

Μ. Αβούρη, Α. Αγγέλου, Ν. Αλεξάνδρου, Ν. Αλέξη, Μ. Ανδρέου, Ε. Aρβανίτη-Μιχαλοπούλου, Α.Αρόρα, Ι. Βάλλιος, Δ. Βαρβαρήγος, Ν. Βαρελά, Κ. Βασιλάκος, Ε. Βασιλείου-Αστερόσκονη, Μ. Βαφειάδου, Θ. Βλάχου, Κ. Βλάχου, Γ. Βολανάκη, Ν. Γεωργαντοπούλου, Σ. Γιώτη, Α. Γρίβα, Γ. Δουατζής, R. Duranti, Β. Δραγούνη, Κ. Ζαγάρη, Π.Ι. Ηλιόπουλος, Ε. Ιωάννου, Δ. Καλπακίδου, Γιοβάννα Καλπαξή, Τζ. Καρβουνάκη, Π. Κολέλης, Γ. Κουμπαρούλη, Π. Κουμπούρας, Π. Κοψιδά-Βρεττού, Κ. Κωνσταντίνου, Κ. Λιάτζουρα, Ν.Γ. Λυκομήτρος, Δ. Μπαλτάς, Γ. Μπερούκας, Κ. Μπούρας, Σ. Νούσιας, Γ. Ντηλιά, Α. Ξανθοπούλου, Α. Ξηρογιάννη, Δ. Παλαπάνη, Μ. Πατρινού, Β. Πης, Φ. Σκιαδά, Σ. Σταυράκης, Μ. Σωτηροπούλου, Λ. Τσούβα, Σ. Χαδούλη, Σ. Χανιωτάκη, Γ. Χουλιάρας.